Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số được xác định là giải pháp quan trọng để hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản. Việc ứng dụng các công nghệ như internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), viễn thám… đang góp phần tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản lý, tiêu thụ nông sản và quản trị tài nguyên môi trường hiệu quả hơn.

Thực hiện Nghị quyết số Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đảng ủy Sở Nông nghiệp và Môi trường đã cụ thể hóa tinh thần nghị quyết bằng nhiều giải pháp đồng bộ, gắn trách nhiệm của từng đơn vị, từng cán bộ, đảng viên với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước, xây dựng ngành Nông nghiệp và Môi trường hiện đại, hiệu quả.

Đảng ủy Sở đã tổ chức quán triệt sâu rộng nội dung nghị quyết trong toàn Đảng bộ; yêu cầu cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đối với sự phát triển của ngành. Đồng thời, xây dựng kế hoạch chuyển đổi số toàn diện gắn với phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đồng chí trong Ban Chấp hành phụ trách từng lĩnh vực; kiện toàn Ban Chỉ đạo khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06; ban hành các nghị quyết chuyên đề, chương trình hành động bảo đảm sự thống nhất từ Đảng ủy đến từng chi bộ, đảng viên.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới phát triển bền vững.

Cùng với đó, ngành đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, điều hành; phối hợp với Viễn thông Sơn La khảo sát kiến trúc tổng thể chuyển đổi số; tổ chức các hội thảo, tọa đàm, giới thiệu giải pháp công nghệ mới trong quản lý đất đai, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp. Nhiều dự án quan trọng từng bước được triển khai như chuẩn hóa dữ liệu bản đồ, xây dựng bản đồ số ngành nông nghiệp và môi trường; nghiên cứu ứng dụng AI, Big Data, viễn thám trong quản lý tài nguyên đất, rừng và môi trường.

Công tác chuyển đổi số trong toàn ngành được quan tâm triển khai đồng bộ. Sở đã ban hành kế hoạch chuyển đổi số bám sát định hướng của Trung ương, của tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường; phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị, gắn kết quả thực hiện với công tác thi đua, khen thưởng. Đồng thời, thường xuyên tranh thủ sự hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn từ các Cục, Vụ, Viện của Bộ để nâng cao hiệu quả triển khai.

Đặc biệt, để bảo đảm dữ liệu được liên kết, chia sẻ, đồng bộ và sử dụng thống nhất, ngành xác định việc xây dựng nền tảng cơ sở dữ liệu là nhiệm vụ then chốt. Hiện nay, Sở đã lựa chọn đơn vị tư vấn xây dựng nhiệm vụ thiết kế, dự toán phần mềm nền tảng “Cơ sở dữ liệu không gian, địa lý, định vị”, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026. Đây sẽ là nền tảng quan trọng phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường và sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, thông minh.

Đến nay, 100% cán bộ, công chức trong ngành được trang bị máy tính phục vụ công việc; hệ thống mạng nội bộ được nâng cấp đồng bộ, thường xuyên kiểm tra, bảo đảm an toàn thông tin. Ngành đã hoàn thiện hồ sơ cấp độ an toàn hệ thống mạng; thực hiện chia sẻ dữ liệu theo danh mục dữ liệu dùng chung của tỉnh; tăng cường công khai, minh bạch thông tin, hạn chế sai khác và trùng lặp dữ liệu. Dữ liệu chuyên ngành nông nghiệp được cập nhật thường xuyên lên các nền tảng số, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.

Nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành từng bước được xây dựng và hoàn thiện, gồm các lĩnh vực: đất đai, lâm nghiệp, khí tượng thủy văn, tài nguyên nước, môi trường, trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, thủy lợi, phòng chống thiên tai… Qua đó, tạo nền tảng quan trọng cho việc phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định chính xác, kịp thời trong quản lý nhà nước cũng như tổ chức sản xuất.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn như hạ tầng công nghệ ở vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ; trình độ ứng dụng công nghệ của người dân còn hạn chế; nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số còn thiếu. Vì vậy, trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục tập trung thực hiện nhiều giải pháp trọng tâm.

Trong đó, ưu tiên nâng cao nhận thức và năng lực số cho người nông dân, doanh nghiệp nông nghiệp và đội ngũ cán bộ quản lý. Đây là giải pháp mang tính nền tảng, bởi khả năng tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế. Các chương trình truyền thông, tập huấn kỹ thuật, mô hình trình diễn chuyển đổi số cần được triển khai rộng rãi tại cơ sở, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ, thích ứng với nền nông nghiệp số. Đồng thời, khuyến khích xây dựng mô hình “nông dân số”, “cán bộ khuyến nông số”, phát triển mạng lưới hỗ trợ công nghệ tại nông thôn.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh xây dựng “chợ nông sản số” nhằm kết nối hiệu quả cung - cầu, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ người dân tham gia các nền tảng số; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp nông nghiệp phát triển các nền tảng quản lý chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và logistics nông nghiệp.

Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là động lực quan trọng để ngành Nông nghiệp và Môi trường phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới. Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của đội ngũ cán bộ, đảng viên và người dân, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ từng bước xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng trong thời kỳ chuyển đổi số quốc gia.

Như Thủy