UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1820/QĐ-UBND về Kế hoạch lập quy hoạch đô thị và nông thôn giai đoạn 2025 - 2030. Trên cơ sở kế hoạch này, tỉnh đã tập trung ưu tiên lập quy hoạch chung đối với 61/75 xã, phường, qua đó từng bước hoàn thiện hệ thống quy hoạch từ cấp cơ sở. Theo lộ trình, trong năm 2026 sẽ hoàn thành 51 đồ án quy hoạch, số còn lại dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2028 - 2030. Đến nay, tiến độ triển khai đã đạt những kết quả tích cực. Sở Xây dựng đã tổ chức thẩm định nhiệm vụ và dự toán cho 22/51 xã; trong đó, 16 xã đã được UBND tỉnh phê duyệt. Đồng thời, 26 xã đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định, 3 xã còn lại đang được đôn đốc, hướng dẫn để sớm hoàn thiện thủ tục. Việc triển khai đồng bộ các bước lập quy hoạch đã góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý đất đai, định hướng phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư.

Trước yêu cầu thực tiễn và những quy định mới của Luật Quy hoạch năm 2025, Sở Xây dựng đang tiếp tục tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh, thay thế Quyết định số 1820/QĐ-UBND nhằm bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong giai đoạn tiếp theo. Song song với việc lập quy hoạch chung, tỉnh cũng chú trọng triển khai các đồ án quy hoạch trọng điểm, có ý nghĩa động lực đối với phát triển kinh tế - xã hội. Nổi bật là việc hoàn thành điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2045. Đây được xem là cơ sở quan trọng để phát huy tiềm năng du lịch của địa phương, thu hút các nhà đầu tư chiến lược, từng bước đưa Mộc Châu trở thành trung tâm du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế. Bên cạnh đó, đồ án quy hoạch phân khu xây dựng Khu du lịch lòng hồ thủy điện Sơn La cũng đã hoàn thành, mở ra hướng phát triển mới gắn với khai thác lợi thế cảnh quan lòng hồ, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và tạo sinh kế cho người dân khu vực.

Đối với khu vực biên giới, công tác quy hoạch được triển khai đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Sở Xây dựng đã hướng dẫn 13/13 xã biên giới thực hiện điều chỉnh cục bộ quy hoạch, lập phương án tổng mặt bằng để chuẩn bị đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn, thực hiện hiệu quả chủ trương của Trung ương.

Trong quý I/2026, Sở Xây dựng tiếp tục đẩy nhanh tiến độ lập các đồ án quy hoạch còn lại, trong đó có quy hoạch phân khu khu sinh thái, bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch tại huyện Vân Hồ; đồng thời triển khai điều chỉnh quy hoạch bảo quản, tu bổ và phát huy giá trị di tích Nhà tù Sơn La. Các đồ án này không chỉ góp phần bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa mà còn thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

Cùng với công tác quy hoạch, việc quản lý kiến trúc trên địa bàn tỉnh cũng được quan tâm chỉ đạo. UBND tỉnh đã phê duyệt các mẫu thiết kế công trình cấp xã, trong đó có trụ sở làm việc của Đảng ủy, HĐND, UBND với quy mô từ 2 đến 5 tầng, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu sử dụng. Việc áp dụng thiết kế mẫu không chỉ giúp tiết kiệm chi phí đầu tư mà còn tạo sự đồng bộ về kiến trúc, cảnh quan đô thị và nông thôn. Đặc biệt, tỉnh đã ban hành và áp dụng thiết kế mẫu nhà ở cho hộ nghèo, góp phần đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Đồng thời, tiếp nhận và phổ biến mẫu thiết kế trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới do Bộ Xây dựng ban hành.

Công tác phát triển đô thị tiếp tục được quản lý chặt chẽ, từng bước nâng cao chất lượng và tỷ lệ đô thị hóa. Đến hết năm 2025, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đạt khoảng 20,6%. Sau khi rà soát, điều chỉnh theo quy định mới tại Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 và Nghị định số 35/2026/NĐ-CP, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh được xác định lại đạt khoảng 26,13%. Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng đã phối hợp với các địa phương rà soát, tham mưu UBND tỉnh công bố danh mục đô thị loại II, loại III và các phường đạt tiêu chí phát triển đô thị. Đây là cơ sở quan trọng để hoạch định chính sách phát triển đô thị phù hợp với từng khu vực, từng bước nâng cao chất lượng hạ tầng, dịch vụ và môi trường sống đô thị. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh Sơn La dự kiến đạt khoảng 31,5%, vượt chỉ tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI.

Có thể thấy, việc đẩy mạnh công tác quy hoạch đô thị và nông thôn không chỉ giúp tỉnh định hình rõ không gian phát triển mà còn tạo nền tảng vững chắc để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng cường quản lý thực hiện quy hoạch, gắn với chuyển đổi số và cải cách hành chính, nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực, đưa Sơn La phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Lê Hồng