Cà phê đã và đang khẳng định vị thế là cây công nghiệp chủ lực của Sơn La, mang lại nguồn thu nhập ổn định và bền vững cho hàng chục nghìn hộ dân. Năm 2025, toàn tỉnh ước đạt 26.120 ha diện tích trồng cà phê, sản lượng khoảng 37.724 tấn cà phê nhân - con số ấn tượng, minh chứng cho nỗ lực không ngừng của ngành nông nghiệp và người trồng cà phê. 

Khẳng định thương hiệu - mở rộng thị trường.

Hiện toàn tỉnh có 1.120 ha cà phê đặc sản, sản lượng đạt gần 1.000 tấn cà phê nhân. Cùng với đó, diện tích được chứng nhận VietGAP đạt 141 ha, sản lượng 2.386 tấn quả tươi/năm; diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ là 543,7 ha với 470 hộ tham gia. Tỉnh cũng đã cấp mã số vùng trồng với diện tích 36,8 ha, sản lượng ước đạt gần 1.000 tấn/năm và duy trì 5 chuỗi cà phê liên kết ổn định. Hai vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 1.000 ha đang được triển khai hiệu quả, thu hút hơn 1.500 hộ dân tham gia. Đó là những mô hình tiên phong của Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La và Công ty cổ phần chế biến cà phê Sơn La, đánh dấu bước chuyển mình của ngành cà phê địa phương theo hướng hiện đại, bền vững.

Sản phẩm cà phê Sơn La đã được Cục sở hữu trí tuệ cấp “Chỉ dẫn địa lý”, góp phần nâng tầm thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước. Hiện tỉnh có 5 sản phẩm cà phê đạt chứng nhận OCOP, trong đó nổi bật là Cà phê bột nguyên chất HTX Bích Thao đạt 5 sao; các sản phẩm 4 sao như: Aratay Coffee, Coffee Arabica Minh Trí, Trà vỏ cà phê Bích Thao hay cà phê rang xay Sơn La đều được người tiêu dùng đánh giá cao. Toàn tỉnh hiện có hơn 20 cơ sở chế biến, trong đó 5 cơ sở quy mô công nghiệp đang hoạt động hiệu quả, đáp ứng khoảng 50% sản lượng quả tươi, đồng thời chú trọng xử lý chất thải, tận dụng bã và vỏ cà phê để sản xuất phân bón hữu cơ. 

Vươn ra thế giới.

Cà phê Sơn La không chỉ chinh phục thị trường trong nước mà còn xuất khẩu mạnh mẽ. Dự kiến năm 2025, sản lượng xuất khẩu đạt 34.000 tấn, tương đương 100 triệu USD. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, tỉnh đã xuất khẩu 17.800 tấn, đạt giá trị gần 70 triệu USD, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm 2024, chiếm hơn 68% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Các thị trường chủ lực gồm: EU, Hoa Kỳ, Bắc Mỹ, Trung Đông và ASEAN, khẳng định chỗ đứng của cà phê Sơn La trên bản đồ nông sản thế giới.

Hướng tới nền sản xuất bền vững

Dù đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, ngành cà phê Sơn La vẫn đối mặt với không ít thách thức. Liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp chưa thật chặt chẽ, việc thu hái quả xanh - chín lẫn lộn ảnh hưởng đến chất lượng, còn chế biến sâu và giá trị gia tăng vẫn ở mức khiêm tốn. Một số hộ vẫn xát quả tươi bằng máy nhỏ, phơi sấy thủ công, chưa xử lý nước thải đúng quy định, gây tác động đến môi trường và chất lượng sản phẩm. Tỉnh Sơn La đang đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 30.000 ha cà phê, sản lượng 40.000 tấn cà phê nhân; thực hiện tái canh 9.800 ha; phát triển 5.950 ha cà phê đặc sản, hình thành 5 vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao, phát triển vùng nguyên liệu cà phê đạt các tiêu chuẩn bền vững 18.000 ha tập trung tại các huyện: Thuận Châu, Mai Sơn, Sông Mã, Sốp Cộp, Yên Châu và thành phố Sơn La (cũ). Đồng thời, 70-80% diện tích sẽ được cấp mã số vùng trồng để truy xuất nguồn gốc, 20-25% sản lượng được chế biến sâu. Cà phê không chỉ là cây kinh tế mà còn gắn với du lịch, văn hóa và bản sắc địa phương - hướng đi mới giàu tiềm năng cho vùng đất Tây Bắc. 

Mùa thu hoạch lại về, hạt cà phê Sơn La - kết tinh từ đất trời, công sức và niềm tin của người dân đang vươn xa, mang hương vị đậm đà của núi rừng Tây Bắc đến với bạn bè khắp năm châu.

Thúy Hà