THÔNG TIN DÀNH CHO DU KHÁCH

Tiêu đề
Về với cao nguyên Châu Mộc Những ngày này, đất trời Mộc Châu chìm trong màu trắng của hoa ban, màu xanh của những đồng cỏ, đồi chè, đường phố rực rỡ sắc màu của các loài hoa, mọi việc đã sẵn sàng cho Lễ công bố “Quyết định của Thủ tưởng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch tổng thể khu du lịch Quốc gia Mộc Châu đến năm 2020 và...

NHỮNG ANH HÙNG TRÊN MẢNH ĐẤT SƠN LA

Tiêu đề
Người Tày chiếm số lượng khá lớn, phân bố rộng trên cả nước trong đó có Sơn La. Họ sống ở hầu hết tại các vùng núi cao, có truyền thống văn hóa lâu đời, có chữ viết riêng và có điều kiện kinh tế khá hơn các dân tộc khác. Những nét đặc sắc về văn hóa của người Tày không những được thể hiện...

Ký ức - Cảm xúc

Sơn La Ký sự - Bài 36: Táy pú xấc
Fri, 27/12/2013 08:45 | GMT +7
Cùng với "quắm tố Mướng" là truyện Táy Pú Xấc "Người Thái đánh giặc" là một sử thi tầm cỡ về "kể ông cha chinh chiến"…

Táy ở đây dùng đa nghĩa, như "trên đường đi" gọi là Táy Tang, qua cầu là Táy Khua, đọc chữ là Táy Xư, kể chuyện là Táy Quắm Tố… Táy nghĩa là kể.

Pú là ông nội, người tôn kính  như "Bác", Pú ở đây là ông cha, lãnh tụ, thủ lĩnh.

Xấc là chiến tranh: Đi trận là Pay xấc, đánh trộm là tặp xấc, dấy binh là diệt xấc, nổi loạn là xấc phản, giặc ngoại xâm là xấc chinh mương, hay xấc cướp mường, hay xấc pua mương. Mặt trận là nả xấc, cuộc chiến là Chộ xấc, đi chiếm đất là xấc to mương - "xấc" đánh nhau cả xâm lược lẫn tự vệ.

Nội dung thư theo lịch sử của Quắm tố mướng, mở đầu từ Tạo Lò tới Cầm Nho (Kăm nho) là 50 đời.

Sử thi viết theo lối hát "khắp" dùng rộng rãi trong sinh hoạt văn hóa đời thường và nghi lễ.

Mở đầu là:

Cạy hin pẻn ke ma bốc

Nộc tót háy tai thẩy

Tai thẩy tai ti non

Tai cuông côn cuông kon mạy xọk

Pú hók lộm khẩu heo Tông Lo

Chang nháư tai thót nguông thót nga pạt

phạk Tao, u, khong…

               Ẩy đá dẹp đá tảng lên cạn

               Chim gõ kiến chết già

               Chết già tại nơi nằm

               Chết trong bộng trong cành cây Xọ

               Cụ Tổ đổ xuống vào  mộ đồng Lò

               Voi lớn chết rụng vòi ngà bên sông Thao, nậm u, MêKông…

               Đoạn tả Lò Lạng Chượng đem quân đi đánh chiếm Mường La

               Mi khỏi kôn pay cón

               Hảư Ải Ón uôn tang

               Tốc Xả chi, Xả cha

               Tốc Mương Bá, Mương Ai

               Tốc Mương Chai, Mương chiến

               Tốc Pák chiến ti nặm hăm

               Tốc Pák Păm ti nặm hạk

               Pọng cánh quen phăn hủa

               Phăn hủa hảư kôn xen kôn păn pú bải

       Có chân sai đi trước

       Cho Ải Ón dẫn đường

       Đến Xá chi, Xá cha

       Đến Mường Bá, Mường Ai

       Đến Mường Chai, Mường chiến

       Đến ngả suối chiến nơi sóng cuộn

       Đến ngả suối Păm nơi nước phèn

       Pọng và Quen (quan và dân) đóng thuyền

       Đóng thuyền cho quân ức quân nghìn cụ bơi.

Đoạn kết:

             Bản Lụa (Thuận Châu) Ho Luông Sinh pay xảng / lau diên ké xia tạu   

             Thẩu xia bản xia na

             Chắng púk hảư Ho Luông Tiên pay kín

             Đin na Lụa na Lài to đaư coi xảng

             Hák vá Sen Lộc lau Ké xia tạu

             Thẩu xia bản xia na

      Chẩu xáư hảư Pọng An dệt Sen

      Đin na tạu tin đán

      Bản Pán Vạy Mo Yên mưa khẩu

      Bản Té pẩu chiên vạy bấu kha

      Kọ pưa pang xên phon chu tang mãn hụ

      Bản Lăng hảư sự Phúc mưa kin

     Đin Na Lăng to đaư coi xảng

     Cựt áo quảng hom pay chom tom.

         

           Ho Luông sinh vun đắp Bản Lụa

           Lại đã già lìa can

           Khuất lìa bản lìa ruộng

           Mới để Ho luông Tiên mà vào hưởng ăn

           Bao đất ruộng Lụa, ruộng Lài hãy quản

           Nhưng rồi Sen Lộc đã già lìa can

           Khuất lìa bản lìa ruộng

           Pọng An được cụ (chúa) cất nhắc làm Sen

           Bao đất ruộng bản Mòn hãy quản

           Ruộng trải tận chân lèn

           Mo yên vào bản Pán

          Bản thủa ông cha truyền lại không buông

          Bởi thông thạo mọi đường cúng tế

          Bản Lăng dành Sự phúc lên "ăn"

          Bao ruộng đất (ở bản) Lăng hãy quản

          Lo rộng tính xa dân chúng sum vầy.

                                                                   (Theo Vương Trung).


THÔNG TIN CẢI CÁCH

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Tổng số lượt truy cập: 31442630
Số người đang truy cập: 80